|
Rower składany to rower, którego rozmiary można łatwo zmniejszać w czasie ich transportowania, zwykle poprzez składanie ich ram i czasami kierownicy oraz wspornika siodełka za pomocą specjalnych zawiasów i dźwigni.
Większość rowerów składanych posiada współcześnie, niewielkie, 14-24 calowe koła i można je błyskawicznie złożyć do rozmiarów niewielkiej walizki, co umożlwia ich łatwe transportowanie nawet z bardzo zatłoczonych środkach transportu publicznego. Są szczególnie popularne w wielkich aglomeracjach miejskich (zwłaszcza w Londynie, Nowym Jorku i Tokio) jako pojazd, służący do krótkich przejazdów od stacji metra do domu i miejsca pracy. Większość tych rowerów bazuje na konstrukcji legendarnego "Bromptona", roweru zaprojektowanego w 1975 r. przez anglika, Andrewa Ritchie.
Oprócz składanych rowerów miejskich, wielu producentów sprzedaje też składane rowery najrozmatiszych typów - poczynając od składanych rowerów górskich, przez rowery do zastosowań dla wojska i służb specjalnych (ze słynnym "Paratrooperem" na czele), a kończąc na składanych "Holendrach" a nawet kolarskich rowerach szosowych.
Oprócz podstawowej zalety roweru składanego - czyli możliwości jego szybkiego złożenia i rozłożenia, rower ten posiada kilka wad, które powodują, że nie jest on zbyt popularny:
* jest cięższy od analogicznych rowerów nie-składanych
* jest mniej trwały
* dobrej jakości rowery składane są dość drogie
* złej jakości rowery składane są niebezpieczne w użyciu a ich składanie jest bardzo kłopotliwe
* rowery składne z przerzutkami wymagają przy każdorazowym złożeniu i rozłożeniu regulacji przerzutek.
Historia rowerów składanych
Nie wiadomo dokładnie, kiedy powstał pierwszy rower składany. Wg. holenderskiej encyklopedii rowerów z 1967 r. (Geschiedenis van de fiets, Alkmaar, 1967) pierwsza dobrze udokumentowana konstrukcja roweru "świadomie składanego", powstała w 1900 r. dla potrzeb armii holenderskiej. Był to rower na bazie tradycyjnego roweru miejskiego (tzw. "holendra"), który posiadał łatwo rozmontowywalne koła, kierownicę i siodełko oraz zawias na głównej ramie, umożliwający zmiejeszenie jej rozmiarów o mniej więcej połowę. Na podobnych rowerach jeździły też (i nadal jeżdżą) oddziały rowerowe armii Szwajcarskiej, oraz posługiwali się nimi żołnierze niemieccy, francuscy i brytyjscy w czasie I wojny światowej.
Rowery składane, ze względu na wysoką cenę nie przyjęły się w zastosowaniach cywilnych, aż do lat '50 XX w. Dopiero w połowie lat '50 firma Bickerton wypuściła na rynek rower składany na kołach 18. calowych, który stał się dość popularny w Wielkiej Brytanii. Po sukcesie tego modelu, w latach '60 XX w. znalazł on wielu naśladowców na całym świecie, w tym w Polsce (seria rowerów Wigry). Rowery te posiadały jednak dość prymitywną konstrukcję, były ciężkie a ich składanie było bardzo kłopotliwe, gdyż wiązało się odkręcaniem przy pomocy kluczy kilku śrub blokujących zawias na ramie.
Sytuacja zmieniła się dopiero w 1975, kiedy to Adrew Riche wyelimnował większość wad Bickertona. Zmniejszył on rozmiar kół do "dziecinnego rozmiaru" 16 cali, skonstruował zawias uchylny, który można złożyć "jednym ruchem" bez konieczności stosowania narzędzi i tak skonstruował ramę, siodełko i kierownicę, że po złożeniu cały rower przyjmuje kształt niewielkiej walizki. Powstał w ten sposób rower o nazwie "Brompton", który jest produkowany do dzisiaj i na którym wzoruje się większość współczesnych producentów miejskich rowerów składanych.
Brompton stał się w latach '70 i '80 XX w. bardzo popularny w Londynie, Tokio, Nowym Jorku i innych wielkich metropoliach, zwłaszcza na Dalekim Wschodzie. Jego popularność zmiejszyło dopiero rozpowszechnienie się mody na deskorolki i rolki, z pomocą których w jeszcze prostszy sposób można realizować krótkie podróże od przystanków i stacji transportu publicznego, do miejs docelowych w miastach.
Rowery składane znalazły jednak w latach '80 i '90 XX w. kolejną niszę rynkową - właścicieli jachtów i przyczep kempingowych, którzy używają je w wakacje do odbywania krótkich podróży wokół kempingów i przystani jachtowych. Kilku producentów samochodów, (mi.n Mercedes, Porsche, BMW, Renault) oferuje też nabywcom nowych samochodów, konstruowane przez siebie wysokiej jakości rowery składane, "idealnie dopasowane" do rozmiarów i kształtu bagażników samochodowych, najczęściej bezpłatnie w ramach akcji promocyjnych.
Największym producentem rowerów składanych są jednak obecnie firmy z Tajwanu - zwłaszcza Giant i Dahon. Szczególnie ta ostatnia firma posiada całą paletę modeli rowerów składanych od miejskich i dziecięcych po składane rowery szosowe. Obecnie można jeszcze kupić w sklepach z rowerami, produkowane na ich wzór przez prywatne firmy /np. Kross/ tanie składaki. Ich użyteczność i wykonanie pozostawiają jednak wiele do życzenia. Na świecie składaki aktualnie przeżywają swój renesans, znajdując wielu sympatyków wśród turystów campingowych i samochodowych, żeglarzy oraz dojeżdżających do pracy i szkoły. Dzięki lekkości, łatwości szybkiego składania i poręcznym rozmiarom rowery te mają więcej zastosowań od tradycyjnych. Dużo łatwiej jest przewieść rower złożony w bagażniku niż mocować go na dachu auta. Złożony rower można w torbie zabrać za sobą do przedziału w pociągu jako podręczny bagaż. Dużą wygodą jest posiadanie małego pojazdu składanego na pokładzie jachtu i w przyczepie campingowej. Składany rower można nawet zostawić w szatni na uczelni lub zabrać ze sobą do biura. W Polsce moda na rowery składane pojawiła się gdy firma Romet wypuściła pod koniec lat '60 XX w. serię rowerów na kołach '18 calowych o nazwie "Wigry". Konstrukcja tych rowerów była skopiowana z brytyjskiego Bickertona i posiadała te same wady. "Składalność" Wigr sprowadzała się w zasadzie do istnienia jednego, topornego zawiasu zamykanego na 2 śruby, do których odkręcenia potrzebny był klucz. Zawias ten znajdował się w mniej więcej połowie długości dolnej rury ramy. W latach '70 XX w. pojawiła się cała seria składanych rowerów o różnych rozmiarach kół i ram, które wszystkie razem określane były mianem "składaków". Do najbardziej znanych zaliczają się: którym po raz pierwszy zastosowano zawias ze śrubą "motylką", którą można było (jak się miało dużo siły w "palcach") teoretycznie odkręcić bez użycia narzędzi - Wigry 3 - w którym po raz pierwszy zastosowano zawias ze śrubą "motylką", którą można było (jak się miało dużo siły w "palcach") teoretycznie odkręcić bez użycia narzędzi
- rowery z serii "Pegaz"
- rowery z serii "Flaming" - na kołach '16 calowych - w pewnym stopniu wzorowane na słynnym "Bromptonie", choć dalekie w precyzji wykonania i możliwości złożenia od swojego pierwowzoru.
Współcześnie rowery składane w Polsce cieszą się niewielkim zainteresowaniem. Kilka firm (m.in. Kross) ma w swojej ofercie rowery składane na bazie dawnych konstrukcji Rometa. W sprzedaży są też dostępne rowery składane producentów z Tajwanu. |
Rower 
